railAlert roept de spoorbranche op om extra aandacht te besteden aan de regelgeving en veiligheid rondom het in- en uitzetten van rail-wegvoertuigen. Hoewel er relatief weinig ongevallen plaatsvinden, zijn er regelmatig incidenten bij werkzaamheden op en rondom het spoor, met name bij het betreden en verlaten van het spoor door rail-wegvoertuigen.

Deze Safety Alert is opgesteld naar aanleiding van de recente ontwikkelingen en lopende onderzoeken, en dient als herinnering om alert te blijven op de gevaren in deze situaties. Specifiek wordt aandacht gevraagd voor de juiste voorbereiding, schriftelijke en mondelinge instructies, en de begeleiding tijdens het in- en uitzetten van rail-wegvoertuigen. Dit document biedt een overzicht van de bestaande regelgeving en de aanscherpingen die tijdelijk van kracht zijn, in afwachting van de definitieve onderzoeksresultaten.

Het naleven van deze richtlijnen is van cruciaal belang om de veiligheid van medewerkers en materieel te waarborgen en incidenten te voorkomen.

Trends in de railinfra branche, zoals doorcontracteren en een steeds grotere flexibele schil die onregelmatig ingehuurd wordt, laten zien dat het veilig werken zeker in de keten om extra inspanning vraagt. Daarom maakt het Veiligheidsprogramma op dit moment een grote kwaliteitsverbetering door waarbij ingezet is op bewustwording, kennis en vaardigheden. Dit vraagt om inspanningen van de gehele railinfra branche. In dit artikel zetten we alle ontwikkelingen op een rij.

Het behalen van het DVP
De Digitale Leerweg (met VTO* kennistoets) wordt door iedereen gemaakt die het Digitaal Veiligheidspaspoort wil behalen. Naast de kennistoets volgen kandidaten de eerste keer een veiligheidstraining ‘Spoor jij wel’ waarbij ze in groepsverband aan de slag gaan met herkenbare praktijksituaties. Door te trainen in houding en gedrag leer je wat je zelf kunt doen om de veiligheid te vergroten.

*VTO staat voor Veiligheid & Toegang en is beschikbaar voor het Spoor (VTOS), Metro (VTOM), Perron (VTOSp) en vormt samen met de Drillster app je digitale leerweg. 

Het behouden van het DVP
Aangetoond is dat frequenter opleiden, trainen en instrueren de kennis over veilig werken verhoogt. Daarom is een jaarlijkse opvolging van de kennistoets en gedragstraining gerealiseerd. Door middel van drills houden we de kennis up to date en door middel van bouwstenen blijven we werken aan houding en gedrag. Door de bouwstenen te volgen en de drills te maken wordt het DVP ieder jaar verlengd.

Drills
Een drill is een moeilijk woord voor ‘set van vragen’. Een drill is geen toets, maar de ultieme mix van relevante informatie en krachtige leervragen met feedback op zowel goede als foute antwoorden.

Via de Drillster-app (bruikbaar op telefoon, tablet of PC) kunnen de drills worden gemaakt. Door regelmatig de drills te beantwoorden houd je jouw kennisniveau op peil. Iedere keer dat je jouw kennisniveau in Drillster op 100% brengt, verleng je de geldigheid van de DVP-toets met minimaal één jaar. 

• Volg jij ‘Spoor jij wel?’ of heb je een toets VTOM, VTOS of VTOSp voor 8 januari 2024, dan is dit nog in de oude “oude stijl” en bereid je je voor met de e-learnings www.vtom.nl en www.vtos.nl. 
• Volg jij ‘Spoor jij wel?’ of bouwsteen of heb je een toets op 8 januari 2024 of later dan bereid je je voor met Drillster. Na inschrijving voor de toets of bouwsteen krijg je automatisch een link naar je persoonlijk account in je mailbox.

Bouwstenen*
Als aanvulling op de gedragstraining ‘Spoor jij wel’ volgen DVP-houders jaarlijks een training waarbij kennis wordt gecombineerd met een klassikale training op houding, gedrag én vaardigheden. Deze trainingen noemen we ‘bouwstenen’. In deze setting is, anders dan via de digitale leerweg, ruimte om van elkaar te leren en met elkaar in gesprek te gaan.

De DVP-houder heeft de keuze uit verschillende bouwstenen die aansluiten op zijn/haar leerbehoefte en werkveld. Er zijn bij Railcenter verschillende bouwstenen te volgen waarop door alle organisaties ingeschreven kan worden. Daarnaast hebben bedrijven de mogelijkheid om vanaf 2024 eigen bouwstenen aan te bieden.

Eerste eisen bouwstenen derden bekend 

railAlert is verantwoordelijk voor het Veiligheidsprogramma. In oktober kondigde railAlert al aan dat er nieuwe bouwstenen voor het Veiligheidsprogramma ontwikkeld worden. Dit programma is er om ieder die aan het spoor werkt bewust te maken van de gevaren op en bij de railinfrastructuur. Het doel hiervan is alle medewerkers die aan het spoor werken te behoeden voor onveilige situaties en ongelukken.

railAlert biedt voor het digitaal veiligheidspaspoort (DVP) gedragstrainingen aan die gezond en veilig werken effectief bevorderen (bouwstenen). De bestaande bouwstenen in het DVP-programma zijn ontwikkeld door railAlert. railAlert wil bedrijven die werken op en aan het spoor ook de mogelijkheid geven bouwstenen te ontwikkelen en te erkennen. Vanaf 2024 kunnen zij daarom bouwstenen aanbieden, die dan onderdeel kunnen worden van het Veiligheidsprogramma.

Erkenningsprocedure bouwstenen
Om de kwaliteit van de bouwstenen te kunnen garanderen, is railAlert een erkenningsprocedure gestart. De erkenningsprocedure is gebaseerd op respect voor de autonomie van de bedrijven die primair verantwoordelijk zijn voor de kwaliteit van de bouwsteen. Onderdeel van deze erkenningsprocedure is een duidelijk beoordelingskader (in ontwikkeling) dat tot stand is gekomen na afstemming en met inbreng van diverse betrokkenen uit de spoorbranche. Alleen de bouwstenen die zijn goedgekeurd, worden erkend en opgenomen in het DVP-programma.

Eerste versie beoordelingskader en handreiking
Om vooraf helder te hebben waar een bouwsteen aan moet voldoen, ontwikkelt railAlert momenteel een beoordelingskader met bijbehorende richtlijnen. railAlert heeft de eerste versie van dit beoordelingskader beschikbaar gesteld zodat bedrijven die een bouwsteen willen ontwikkelen hierop kunnen reageren.

• Beoordelingskader bouwsteen Veiligheidsprogramma

Het beoordelingskader bestaat uit een aantal randvoorwaarden en vier criteria op basis waarvan de kwaliteitsborging van de bouwsteen is vormgegeven. Het kader is gebaseerd op respect voor de autonomie van de bedrijven die primair verantwoordelijk zijn voor de kwaliteit van de bouwsteen.

• Handreiking

In aansluiting op het beoordelingskader heeft railAlert een handreiking uitgewerkt. Hierin worden procedurele zaken beschreven en zijn kenmerken van de beoordelingscriteria verder verduidelijkt. De wijze van beoordeling en opbouw van het eindoordeel worden ook in de handreiking besproken.

Feedback tot 1 december 2022
Alleen met elkaar krijgen we de kaders scherp en zorgen we ervoor dat de bouwstenen daadwerkelijk van meerwaarde zijn voor iedereen die werkt aan en rond het spoor. Bedrijven worden verzocht om voor 1 december 2022 te reageren op het beoordelingskader en de handreiking wat via de bovengenoemde link te bekijken is.

Als u vragen, opmerkingen of suggesties heeft op de eerste versie van dit beoordelingskader, dan vernemen wij dit graag, railAlert staat open voor constructieve feedback. Reageren kan per e-mail via info@railalert.nl en tot uiterlijk 1 december 2022.

Vervolgstappen
Na de feedbackperiode stelt railAlert het beoordelingskader definitief vast en wordt de aanvraagperiode gestart. In het volgende informatiebericht zal railAlert precies aangeven hoe deze aanvraagprocedure eruitziet en wat er van bedrijven wordt verwacht bij de ontwikkeling van een bouwsteen.

ProRail heeft een vernieuwde Safety Alert uitgegeven met betrekking tot het risico op elektrisering en elektrocutie door metaaldiefstal langs de Betuweroute (25 kV TEV). Deze Safety Alert vervangt de eerdere versie van 9 juni 2021 en biedt een verduidelijking en actualisering van de veiligheidsmaatregelen.

De diefstal van koper- en andere metalen heeft een aanzienlijke impact op de veiligheid van het RetourLeiding en Aarding (RLA)-systeem, dat cruciaal is voor het veilig afvoeren van tractieretourstromen en de aarding van spoorobjecten. Door het ontbreken van kabels en verbindingen kan er een gevaar ontstaan voor hoge aanraakspanningen, wat ernstige veiligheidsrisico’s met zich meebrengt voor zowel spoorwerkers als andere betrokkenen in de buurt van het spoor.

Deze Safety Alert beschrijft de risico’s en de noodzakelijke maatregelen die genomen moeten worden om de veiligheid te waarborgen tijdens werkzaamheden aan de railinfrastructuur in gebieden waar metaaldiefstal heeft plaatsgevonden.

ProRail heeft een belangrijke veiligheidswaarschuwing afgegeven met betrekking tot specifieke Eaton laagspanningsverdeelinrichtingen die in het spoorwegnetwerk worden toegepast. Uit onderzoek is gebleken dat er ernstige gebreken zijn in bepaalde modellen, waardoor de installatieveiligheid niet gegarandeerd kan worden. Dit brengt aanzienlijke risico’s met zich mee voor de veiligheid van werknemers en de bedrijfszekerheid van de elektrische installaties.

De gebreken betreffen onder andere het risico op sluiting bij het onder spanning plaatsen of verwijderen van plug-in-units en mogelijke scheurvorming in schakelaars, wat kan leiden tot gevaarlijke situaties. In deze Safety Alert worden de betreffende installaties, de geconstateerde problemen en de noodzakelijke maatregelen om de veiligheid te waarborgen, uitgebreid beschreven.

Het is van essentieel belang dat alle betrokkenen deze waarschuwing in acht nemen en de voorgeschreven voorzorgsmaatregelen naleven om verdere incidenten te voorkomen.

Bij werkzaamheden op of rond perrons worden regelmatig trekputten geopend voor onderhoud of aanpassingen aan kabels en leidingen. In september 2019 heeft zich bij station Alphen aan den Rijn een ongeval voorgedaan met een trekputdeksel met gasveren die onverwachts dichtklapte.

Uit onderzoek blijkt dat met name deksels geleverd door GM-products structurele tekortkomingen vertonen. ProRail heeft daarom per direct maatregelen genomen en roept de sector op tot alertheid en gepaste actie.

In de bijlage vind je het officiële Safety Alert waarin het incident, de technische achtergrond, de risico’s en de te nemen maatregelen uitgebreid worden toegelicht.

Wij vragen iedereen die werkt met of rondom trekputten dringend kennis te nemen van dit Safety Alert en de inhoud actief te bespreken binnen de eigen organisatie.

Voor vragen of meldingen kun je terecht bij de contactpersonen van ProRail die in het document worden vermeld.

Op zondag 12 augustus 2018 vond in Coevorden een ernstig ongeval plaats waarbij een spoormedewerker is aangereden door een achteruitrijdende KROL (Kraan Op Lorries). De medewerker was geknield bezig met werkzaamheden in het spoor toen hij door het spoorwiel van de KROL ter hoogte van zijn enkel werd geraakt. Ondanks snelle hulpverlening moest zijn onderbeen helaas geamputeerd worden. Dit tragische incident benadrukt opnieuw de risico’s van het werken met achteruitrijdende voertuigen op het spoor.

De machinist verklaarde dat hij de medewerker niet had gezien, ondanks dat hij de spiegel had gebruikt. Dit incident staat niet op zichzelf; er zijn meerdere vergelijkbare gevallen gemeld in de spoorsector. Daarom dringt railAlert aan op extra voorzorgsmaatregelen en roept de sector op om het achteruitrijden met KROLs zoveel mogelijk te vermijden en altijd begeleid uit te voeren wanneer het onvermijdelijk is.

De nadruk ligt op het creëren van een veiligere werkomgeving door beter zicht en oogcontact met machinisten. Leidinggevenden en collega’s worden opgeroepen om alert te zijn en toezicht te houden op de naleving van deze maatregelen.