Ontwikkelingen bij ‘laagspanning’ (trein)

Ontwikkelingen bij ‘laagspanning’ (trein)

9 jul. 2021
Volgend bericht>>

Er is op dit moment veel gaande op het gebied van ‘laagspanning’. Zo heeft spoorbeheerder ProRail onlangs in een schrijven aan het bestuur van railAlert voorgesteld dat bij laagspanningsinstallaties  spanningsloos gewerkt moet worden, tenzij er bijvoorbeeld ingesteld moet worden...

 

railAlert hoopt met onderstaande informatie over regelgeving, lopende activiteiten en afspraken rond laagspanning eventuele onduidelijkheden en informatieachterstand zoveel mogelijk weg te nemen. Vragen en reacties zijn, zoals altijd, van harte welkom.

 

Nieuwe richtlijn RLN00444 voor laagspanning

 

Sinds begin 2020 is er door ProRail in samenwerking met de Werkkamer EV (Elektrische Veiligheid) van railAlert gewerkt aan het opstellen van de nieuwe richtlijn voor laagspanning, de RLN00444 van ProRail. Deze richtlijn heeft als doel het regelen van de veilige bedrijfsvoering van spoorgebonden elektrische installaties voor laagspanning in beheer bij ProRail AM en geeft daarmee invulling aan de Arbeidsomstandighedenwet en het Arbeidsomstandighedenbesluit. Deze richtlijn is gebaseerd op de Nederlandse norm NEN 3140 “Bedrijfsvoering van elektrische installaties - Laagspanning”.

 

Reviewteam

 

Nadat er veel reacties waren binnengekomen op de eerste versie, is er vervolgens door een reviewteam van de Werkkamer EV gewerkt aan de herziene versie 002. In het reviewteam waren de verschillende betrokken partijen vertegenwoordigd (ProRail, aannemers, railAlert en Railcenter). Over deze versie is in september 2020 overeenstemming bereikt door het reviewteam van de Werkkamer EV. ProRail heeft als beheerder/eigenaar alle wijzigingen overgenomen van het reviewteam. In november 2020 is de RLN00444 - vs002 op de Railinfracatalogus van ProRail (RIC) geplaatst, waarmee die van kracht werd voor nieuwe projecten. Wél was het nadrukkelijk de bedoeling dat er nog via een bijlage (het zogenaamde Addendum) van de RLN00444 een afwegingskader zou worden aangereikt voor de gezamenlijke partijen, met een verdere uitwerking van het begrip ‘dringende noodzaak’ om toch onder spanning te werken. Over dit addendum/afwegingskader was binnen het reviewteam geen overeenstemming.

 

Begrip ‘dringende noodzaak’ verder uitgewerkt.

 

In Deel 1, paragraaf 6.3 van de RLN00444 wordt, overeenkomstig de NEN3140, aangegeven dat het niet toegestaan is om werkzaamheden onder spanning aan of nabij een elektrische installatie te verrichten, tenzij de dringende noodzaak van het onder spanning uitvoeren van die werkzaamheden is aangetoond. Eén van de aspecten die hierbij speelden was de vraag of het niet - of grotendeels niet - kunnen uitvoeren van de treindienst als een dringende noodzaak kan worden gezien om onder spanning te werken of dat alleen het toenemen van (directe) gevaren als gevolg van spanningsloos werken als een dringende noodzaak kan worden aangemerkt. De meningen daarover liepen uiteen binnen de sector.

 

Vergaand voorstel ProRail

 

Na een aantal maanden discussie hierover is uiteindelijk de afgelopen maand door ProRail een, voor de spoorsector, vergaand voorstel gedaan, dat aansluit bij de visie van andere sectorpartijen. In een brief aan het bestuur van railAlert is door ProRail voorgesteld dat werken onder spanning zich vooralsnog beperkt tot de volgende activiteiten:

 

  1. werkzaamheden die alleen onder spanning uitgevoerd kunnen worden, zoals meten, instellen en beproeven en het aansluiten van batterijen.
  2. werkzaamheden die onder spanning mogen worden uitgevoerd omdat: 
    a. de veiligheidsrisico’s van de betreffende spanning klein zijn (extra lage spanning); 
    b. de betrokken installaties aanraakveilig zijn uitgevoerd en dat ook blijven tijdens de werkzaamheden; 
    c. spanningsloos maken meer (al dan niet elektrische) veiligheidsrisico’s met zich mee brengt dan onder spanning werken. Hieronder valt bijvoorbeeld het vervangen van lampen.

 

Dit afwegingskader sluit grotendeels aan bij de NEN3140 en hetgeen gesteld is in paragraaf 6.3 van de RLN00444, al vragen sommige punten nog wel om een nadere toelichting, bijvoorbeeld dat bij extra lage spanning het ontbreken van hoge kortsluitvermogens een vereiste is.

 

Nieuwe vraagstukken

 

Tegelijkertijd doen zich ook weer nieuwe vraagstukken voor, bijvoorbeeld of het nemen van maatregelen om een relaiskast aanraakveilig of spanningsloos te maken ook spanningsloos dient plaats te vinden; ook is bijvoorbeeld de vraag naar voren gekomen hoe het precies zit met het veilig werken aan SELV-ketens onder spanning en hoe er invulling moet worden gegeven aan de E-werkplannen. Verder kunnen zich in de praktijk interpretatieverschillen voordoen. Dit betekent dat het proces nog niet af is.

 

Toepassing in de praktijk

 

Het is de bedoeling dat van nu af aan nieuwe projecten gaan werken op basis van de RLN00444 versie 002 van 1 december 2020. Ook bij nieuwe onderhoudscontracten zal de RLN00444 van kracht zijn. ProRail is met de onderhoudsaannemers in gesprek om afspraken te maken over de wijze waarop in de nog resterende periode van het contract zal worden omgegaan met de nieuwe uitgangspunten die in de RLN00444 zijn vastgelegd. Het betreft voor de lopende contracten dus een contractwijziging. Parallel hieraan is het afgelopen jaar door ProRail hard gewerkt aan het invullen van de rol van Installatieverantwoordelijke voor laagspanningsinstallaties in haar eigen organisatie.

 

Opdoen van ervaringen

 

Het moge duidelijk zijn dat de invoering van een dergelijke nieuwe regelgeving, met nieuwe rollen en andere werkwijzen, met vergaande consequenties gepaard gaat. Het is niet een kwestie van ‘even de knop omdraaien’. Zoals hierboven aangegeven, zullen zich in de praktijk onduidelijkheden voordoen, nieuwe werkwijzen zullen moeten worden ingevoerd en op elkaar moeten worden afgestemd, en er zullen zich weeffouten, omissies, onhandigheden of ongewenste effecten voordoen. Daarom is het goed, gezien het voorgaande, om ruimte te creëren voor het opdoen van leerervaringen in de praktijk.

 

Verzamelen van knelpunten

 

In het kwartaaloverleg tussen de railinfrabranche en de Inspectie SZW over laagspanning is afgesproken dat de Werkkamer EV van railAlert de komende maanden knelpunten (onduidelijkheden, ongewenste situaties of effecten, interpretatieverschillen, etc.) zal verzamelen, die als input kunnen dienen om met elkaar werkwijzen, interpretaties, rollen en afspraken duidelijker te maken. Bovendien is eind 2021, conform het configuratiebeheer van de RLN00444, een nieuwe reviewronde gepland. Dat biedt de gelegenheid om, mede op basis van de opgedane ervaringen, waar nodig en wenselijk, zaken aan te passen.

 

Iedereen wordt dan ook opgeroepen om de knelpunten in te brengen en ervaringen met railAlert te delen. Hiervoor is een sjabloon gemaakt. Dit kan worden opgevraagd bij railAlert via info@railalert.nl of hier worden gedownload.

 

Voorschrift Veilig Werken Laagspanning (VVW-LS)

 

Er wordt thans door railAlert hard gewerkt aan het opstellen van het Voorschrift Veilig Werken Laagspanning (VVW-LS). Inmiddels ligt er een eerste conceptversie. Daar is door de hele branche uitgebreid op gereageerd. Deze reviewopmerkingen worden momenteel verwerkt. Daarna zal er een nieuwe reviewronde plaatsvinden. Vooralsnog zal het VVW-LS zich beperken tot de installaties van ProRail. De verwachting is dat dit in het derde kwartaal kan worden aangeboden aan de Inspectie SZW voor de toets in verband met de Arbocatalogus. Daarna kan ook worden aangeven wanneer het VVW-LS gereed is voor toepassing in de praktijk. Doordat er een flinke overlap is met de huidige RLN00444, zal deze ProRail-richtlijn bij de reviewronde in december 2021 aanzienlijk kunnen worden ingekort.

 

Veiligheidswerkinstructies laagspanning

 

Om te voorkomen dat elke aannemer zijn eigen veiligheidswerkinstructies (VWI’s) gaat opstellen, waardoor er binnen de branche verschillende werkwijzen kunnen ontstaan om aan een installatie veilig te werken, heeft de Werkkamer EV het initiatief genomen voor een branchebrede werkgroep VWI-LS. Deze werkgroep, waarin alle spooraannemers zijn vertegenwoordigd, is sinds een paar maanden bezig met het opstellen van branchebrede veiligheidswerkinstructies laagspanning volgens een vast format. Deze VWI’s zullen een onderdeel vormen van het VVW-LS. De verwachting is dat de eerste set in september 2021 gereed is. Daarna kan hiermee praktijkervaring worden opgedaan. Ongetwijfeld zal dit door voortschrijdend inzicht weer leiden tot verbeteringen en aanvullingen in een volgende reviewronde.

 

Meer informatie of opmerkingen

 

Vragen en opmerkingen over de ontwikkelingen op laagspanningsterrein zijn van harte welkom: info@railalert.nl